Những trái dưa của nông dân xứ Quảng bớt 'đắng' khi được cộng đồng trẻ giúp tiêu thụ nhưng thị trường được điều chỉnh bằng tình thương và lòng nhân ái sẽ đi đến đâu?

'Mỗi trái dưa một tấm lòng', 'Hà Nội một ngày ăn dưa, Quảng Nam một mùa ăn cơm'… là những kêu gọi khẩn thiết của cộng đồng mạng trong suốt những ngày qua vì người dân miền Trung ruột thịt.

Những giá trị ảo như người ta vẫn lo ngại đã được kết nối nhanh chóng và đạt kết quả thật, ý nghĩa không ngờ. Hàng trăm tấn dưa của đồng bào xứ Quảng, thứ mà cách đó vài ngày họ nhắm mắt để cho trâu ăn vì không bán được đã được tiêu thụ nhanh chóng tại Hà Nội.

Từ Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, TP HCM đến nhiều địa điểm khác trên cả nước, từ học sinh, sinh viên đến ngay cả các cán bộ công chức Bộ Công thương cũng đã nhận 14 tấn dưa hấu về, sẵn sàng nhận bán dưa không lợi nhuận vì miếng cơm manh áo của đồng bào Quảng Nam.

Anh Đặng Như Quỳnh, người đã vận động bán giúp nông dân Quảng Nam 185 tấn dưa hấu tại số 11 Nguyễn Xiển - Hà Nội, chia sẻ:

'Tôi không nghĩ rằng việc chia sẻ trên cộng đồng mạng lại nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của bà con đến như thế.

Có những người đến đây không mua được dưa ra về rất vui vẻ bởi người ra nghĩ rằng cứ dưa bán được là hạnh phúc rồi. Đấy cũng chính là những niềm an ủi cho đồng bào đang bị thiệt hại trong Quảng Nam'.

Người dân và sinh viên giúp nông dân Quảng Nam tiêu thụ dưa hấu

Anh Quỳnh cũng cho biết nhóm tình nguyện của anh cũng đã tiếp cận với đồng bào Quảng Ngãi giúp nông dân nơi đây tiêu thụ dưa hấu, tránh để thương lái ép giá quá đáng.

Dự kiến, trong ngày 14/4, khoảng 100 tấn dưa đầu tiên của nông dân Quảng Ngãi sẽ về đến Hà Nội để phân phối đi khắp các tỉnh. Toàn bộ 100 tấn dưa này đã được đặt mua hết khi còn chưa về đến Hà Nội.

Tại ruộng dưa, người nông dân đã không giấu được sự vui mừng. Ông Nguyễn Ngọc Hùng, người trồng dưa xã Tịnh Trà, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi cho biết:

Dưa hấu ở đây bán thì không ai mua. Có chương trình kết nối bán dưa cho nông dân thì chúng tôi vui mừng không còn gì bằng.

Thế nhưng, nơi này trái dưa giữ được vị ngọt, nhiều nơi khác thì vẫn 'đắng'. Khi thị trường được điều chỉnh bằng con tim thì sẽ không thể có thị trường trọn vẹn.

Những xe tải dưa hấu xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn ùn ứ, xếp hàng chờ đợi thành những hàng dài ở cửa khẩu Tân Thanh(Lạng Sơn).

Tạm gác lại những cảm xúc mà nhóm thiện nguyện của cộng đồng mạng mang lại, để xem xét một cách duy ý chí hơn, chuyện dưa hấu ùn tắc ở cửa khẩu Tân Thanh bị thối đổ đi hàng loạt, bà con nông dân miền Trung khóc ròng vì dưa tại ruộng bị thương lái ép bán rẻ như bèo lại dấy lên vấn đề tổ chức hệ thống bán lẻ nông sản.

Khi các cán bộ đoàn viên thanh niên ở Bộ Công thương bán lẻ từng quả dưa ở trụ sở cơ quan, một nghĩa cử đẹp đáng trân trọng nhưng theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, sẽ vô cùng ý nghĩa khi những cơ quan có trách nhiệm ở Bộ này có biện pháp tìm đầu ra cho sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu để không còn cảnh phụ thuộc hoàn toàn vào một thị trường.

Việc mua dưa ủng hộ đó như muối bỏ biển và đó không phải là công việc cốt lõi của Bộ Công thương, không nằm trong trách nhiệm chính của Bộ, nó chỉ là việc mang tính nhất thời, có chút xúc cảm ở đó thôi.

Việc làm của họ cũng đáng hoan nghênh nhưng cái cần hơn, đúng việc đích thực của họ là phải ngồi bàn với nhau, làm thế nào để giải quyết tình trạng này, không thể để năm này qua năm khác cứ diễn ra nữa.

Các ban ngành phải quy hoạch các kế hoạch như thế nào cho hợp lý, có bàn thảo, tham vấn đối với những người nông dân, doanh nghiệp tiêu thụ, phải ngồi bàn với nhau xác định hướng đi như thế nào cho hợp lý.

Hơn nữa, rất cần phải có hướng dẫn, thông tin cho nông dân, về khả năng tiêu thụ của thị trường, để người dân chủ động khâu sản xuất.

Sẽ không chỉ là câu chuyện của dưa hấu, rồi sẽ là hành tím, cà chua hay vải thiều và nhiều mặt hàng khác. Câu chuyện được mùa mất giá, đối tác ép giá cứ lặp đi lặp lại bao năm qua, gây thiệt hại cho người nông dân.

Và liệu chúng ta sẽ lại nhờ vào một thị trường điều chỉnh bằng 'con tim', vận động người dân mua ủng hộ vài cân hành, cà chua, vải cho nông dân? Ở một nước có đến khoảng gần 70% dân số làm nông nghiệp thì đây có phải là biện pháp tối ưu?

Theo PGS TS Vũ Trọng Khải - Chuyên gia độc lập về kinh tế Nông nghiệp, nguyên Hiệu trưởng Trường đào tạo cán bộ quản lý Nông nghiệp cho rằng, Nhà nước phải kết nối từ đồng ruộng đến bàn ăn:

'Nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa mà cứ để nông dân và thương lái tự xoay sở thì làm sao họ lo nổi? Chính sách của Nhà nước là phải kích vào khâu tiêu thụ, kết nối sản xuất với thị trường, nói một cách hình ảnh là tổ chức sản xuất từ đồng ruộng đến bàn ăn.

Ở đây, chúng ta cứ để mặc sản xuất, chính sách có chăng cũng chỉ phát triển sản xuất nhưng không có địa chỉ giải quyết tiêu thụ sản phẩm thì kết quả như dưa hấu Tân Thanh là tất nhiên.

Nhà nước cần thiết kế chính sách hướng cho doanh nghiệp tham gia tìm thị trường, từ đó quay lại tổ chức sản xuất, kết nối lại với nhau để sản xuất và tiêu thụ phải đi liền với nhau.

Sự vào cuộc của xã hội, kể cả Bộ Công thương với phong trào 'Bán dưa giúp dân' cũng chỉ là xoa dịu tạm thời, chốc lát…'.

Một nhà báo nổi tiếng đã từng viết: Người Việt Nam ta vốn có nhiều đức tính tốt, những đức tính tốt đó ở trong mỗi con người như những mảnh ngọc lấp lánh nhưng đang bị thời gian làm cho rời rạc, tán loạn. Chỉ khi có một động lực thực sự, những mảnh ngọc đó mới được gắn kết với nhau để tạo thành những tác phẩm tuyệt mỹ.

Ngay bây giờ chúng ta đang cần những động lực lớn hơn nữa từ những cơ quan chức năng để gắn kết hàng triệu triệu viên ngọc kia thành một tượng đài của sự bền vững, thành chính sách căn cơ.